مدل تعالي سازماني EFQM در شركت ساپكو
 

  مدل تعالي سازماني EFQM

ساپكو جهت دستيابي به رقابت پذيري پايدار و جهاني با الگوبرداري از شركتهاي برتر، مدل تعالي سازماني اروپايي را بعنوان مدل سرآمدي خود برگزيده و خودارزيابي سالانه خود را بر اساس آن انجام مي‌دهد. نقاط قوت و فرصتهاي بهبود سازمان را استخراج نموده و پروژه هاي بهبود مرتبط را تعريف و به انجام مي رساند.

مدل تعالي سازماني  EFQM ، در سال 1991  به عنوان چارچوبي اوليه براي ارزيابي و بهبود سازمانها از طرق بنياد مديريت كيفيت اروپا معرفي شده است ، مدلي كه نشان دهنده مزيت هاي پايداري است كه يك سازمان سرآمد بايد به آنها دست يابد.
 

جايزه ملي بهره وري و تعالي سازماني
 

وزارت صنايع و معادن با هماهنگي سازمان ملی بهره‌وری ايران و ساير نهادها، انجمن‌ها و سازمان‌های تخصصی، جايزه ملّی بهره وري وتعالي سازماني را به منظور ارتقا سطح مديريت سازمانها، استقرار سيستم هاي مديريت كيفيت، افزايش بهره وري و گسترش مفاهيم تعالي سازماني در بخش صنعت و معدن به اجرا مي‌گذارد.

اين جايزه بر اساس ارزيابي عملكرد، نگاهي سيستمي و جامع به تمام حوزه هاي عملكرد و فعاليت‌هاي يك سازمان بر مبناي مفاهيم و ارزش هاي تعالي سازماني مدل EFQM  داشته و تمامي فعاليت‌هاي ورودي، فرآيندهاي اجرايي، برون دادها و نتايج حاصل از فعاليت سازمان و تاثير و تاثر هر يك از آنها را  بر ديگري در نظر مي‌گيرد.

جايزه ملي بهره وري وتعالي سازماني بر مبناي مدلEFQM طراحي و فرآيند ارزيابي سازمانها براساس آن ازسال 1382 آغاز گرديده است. اين جايزه درسطوح مختلف تعالي به شركتهاي برتر اهدا مي‌گردد. سطوح تعالي، سازمان ها را در دستيابي به تعالي متمايز مي كند و ميزان موفقيت آنها را نشان مي‌دهد. سطوح مختلف تعالي در اين جايزه به شرح ذيل بوده  كه برندگان هر يك از سطوح، سالانه انتخاب و معرفي مي‌شوند.

تنديس زرّين
تنديس سيمين
تنديس بلورين
تقدير نامه
گواهي نامه تعهد به تعالي
 

سير تكاملي تعالي سازماني
ساپكو در سال 1384 ، توسط ارزيابان بنياد كيفيت اروپايي EFQM در بروكسل، بر اساس مدل EFQM ، مورد ارزيابي قرار گرفت و موفق شد به سطح تقديرنامه Recognized for Excellence (R4E) دست يابد. ساپكو اولين و تنها شركت ايراني است كه به اين موفقيت دست يافته است.

سير تكاملي تعالي سازماني آن در سالهاي اخير به شرح زير مي باشد :
 

 ارتباط نظامهاي مهم مديريتي ساپكو با مدل EFQM مطابق شكل زير مي باشد:
 

ابزارهاي مديريتي ساپكو

ساپكو ابزارهاي مديريتي موجود خود را با استفاده از مدل تعالي سازماني EFQM  هدفمند و همراستا نموده است. اهم تكنيكهاي مديريتي مورد استفاده در ساپكو كه به نحوي در بهبود عملكرد موثر بوده اند به شرح ذيل مي باشد :

1- تدوين چشم انداز و ماموريت و ارزشها : چشم انداز جديد ساپكو و هدف گذاري براي جهاني شدن شركت تا سال 1390  در سال 1382 انجام شده و در آبان 1385 مورد بازنگري قرار گرفته است. 
2- تحليل محيط استراتژيك : گزارشات روزانه منظم از اخبار و اطلاعات و تحليل استراتژيك محيط بين الملل و داخلي تهيه و به مديران ساپكو و ساير سازمانهاي دولتي عرضه مي شود.  
3- استخراج استراتژي هاي سازمان : كميته تدوين استراتژي كه اعضاي آن برخي از معاونين و مديران سازمان مي باشد، استراتژيها و جهت گيري هاي استراتژيك سازمان را تهيه مي نمايند.
4- بازبيني سبك رهبري : جلسات مديرعامل و اعضاي كميته راهبري با حضور مسئولين يك امور داخلي به همراه كاركنان آن امور در راستاي همسوسازي چشم انداز و تبادل نظرات، طبق برنامه، انجام مي شود. 
5- الگو برداري از تجارب شركتهاي برتر( Benchmarking): در اين زمينه از طريق عضويت درانجام EFQM ، منابع اطلاعاتي فراهم شده است. همچنين كارشناسان و مديران با بازديد از شركتهاي برتر مشابه، اطلاعات باارزش به دست آورده اند.
6- سنجش ماهانه شاخصهاي كليدي عملكرد سازماني : شاخصهاي كليدي عملكرد  از سال 1383 ، بر‌اساس چشم انداز و اهداف استراتژيك سازمان، تصويب و سالانه مورد بازنگري قرار مي گيرند . براي سال 1385 تعداد 25 شاخص در جلسات كميته راهبري مصوب شده و ماهانه مورد پيگيري قرار گرفته و در صورت لزوم برنامه هاي بهبود تنظيم مي شود.
7- خودارزيابي بر اساس EFQM  : بر اساس مدل  EFQM  سازمان خودارزيابي شده و بر اساس نقاط قوت و فرصتهاي بهبود، پروژه هاي بهبود شناسايي و تعريف شده است.
8- نظام مديريت كيفيت ISO  : ساپكو در سال 1382 موفق به كسب گواهينامه ISO9001: 2000 با ديدگاه فرآيندي شده است. كليه فرآيندها مستندسازي شده و ارزيابي مي گردد. كليه مستندات در وب سايت امور سيستمها و كامپيوتر قرار دارد. 
9- نظام پيشنهادات : شركت ساپكو يكي از بالاترين آمار ارائه پيشنهادات در كشور را داشته است. تعداد 52 هزار پيشنهاد از سال 1379  تا پايان آبان 1385 ارايه شده است.
10-  نظام پاداش عملكرد ( آكورد ): عملكرد سازمان، امور و كاركنان از سال 1379 بصورت ماهانه و منظم بر اساس شاخصهاي مصوب مورد سنجش قرار گرفته و با تلفيق ارزيابي فردي، پاداش متناسب با عملكرد ماهانه پرداخت مي شود.
11- سنجش رضايت كاركنان : سنجش رضايت كاركنان  هر سه ماه يكبار توسط معاونت منابع انساني انجام مي شود .
12- نظرسنجي كامپيوتري از كاركنان : اين امكان از طريق شبكه اينترانت و كامپيوتري موجود در ساپكو فراهم شده و 130 مورد نظرسنجي تا پايان آبانماه 1385 ،  در زمينه هاي مختلف صورت پذيرفته است. نتايج اين نظرسنجي ها در اينترانت داخلي براي كليه كاركنان قابل مشاهده مي‌باشد.   
13- ارزيابي 360 درجه مديران . كانون ارزيابي : جهت ارزيابي عملكرد مديران و تعيين فرصتهاي بهبود ايشان از روش ارزيابي 360 درجه استفاده مي شود. كانون ارزيابي اخيرا با هدف ارزيابي نامزدهاي ارتقا شغلي يا دريافت پست هاي سازماني ايجاد شده است.
14- آموزش كاركنان و سازندگان : امور آموزش ساپكو با برگزاري جديدترين عناوين دوره هاي آموزشي براي كاركنان و سازندگان توان علمي ايشان را ارتقا مي دهد. برگزاري دوره، سمينار، كارگاه، بورسيه، چاپ نشريه صنعت خودرو و پيام آموزشي از مهمترين اقدامات آن مي باشند.
15- تيم هاي بهبود مستمر در سطح واحدهاي داخلي : در تيم هاي بهبود مستمر هر واحد، مسائل و مشكلات به صورت مشاركتي مطرح و پيگيري مي شود. 
16- ارزيابي عملكرد شركتهاي سازنده قطعات : براي اولين بار در سال 1382 براي بيش از 400 سازنده ساپكو بر اساس شاخصهاي جامع قيمت، كيفيت، تحويل به موقع ، پيشرفت پروژه ها و صادرات، ارزيابي عملكرد انجام شده و سازندگان برتر در جشنواره صنعت قطعه سازي تشويق شدند. اين ارزيابي در سال 1383 نيز انجام شده است.
17- نظام مديريت آراستگي  5S: ساپكو يكي از اولين شركتهاي ايراني است كه در اين زمينه فعال مي‌باشد. فعاليتهاي نظام 5S ، به كمك دبيران  5Sامور مختلف انجام مي گيرد. 
18- كانبان و سنكرون :  اين پروژه بصورت مشترك بين ساپكو و ايران خودرو و برخي شركتهاي سازنده با هدف كاهش سطح موجودي و بهبود لجستيك انجام شده است.
19- نظام هوشين : بسط و توسعه استراتژي ها در شركت، از طريق اين نظام صورت مي پذيرد.
20- پروژه هاي شش سيگما : با همكاري ايران خودرو و سازندگان پروژه هاي مختلف بهبود كيفيت و هزينه در قالب نظام شش سيگما انجام شده است.
21- نظرسنجي از جامعه : به منظور سنجش تصوير جامعه از ساپكو، نظرسنجي از اركان مختلف جامعه مرتبط با ساپكو در حال انجام مي باشد.
22- نظرسنجي از مشتريان : از سال 1384 پروژه نظرسنجي از ايران خودرو و ايساكو شروع شده و در حال اجرا مي باشد.
23- نظرسنجي از سازندگان: نظرسنجي از سازندگان در سال 1384 انجام شده است.